اهميت ترويج در دامپزشكي و كشاورزي

 

علومی که در دانشگاهها تدریس می شوند برای عامه مردم قدری نامانوس بوده حتی برای کسانی که مدتی را به آموزش در همین موسسات علمی گذرانده اند بعد از مدت زمانی ناآشنا شده و سنگین به نظر می رسد. از طرفی به علت پیشرفت علوم در صورتیکه دانش آموختگان برای مطالعه دستاورد های جدید وقت صرف نکنند و یا به این مطالب دسترسی نداشته باشند به اصطلاح از قافله عقب مانده و بعد از مدتی با این علوم بیگانه می شوند.  به همین علت در بسیاری از کشورها باز آموزی بصورت امری متداول در آمده و جزئی از وظایف آموزشی موسسات علمی به حساب می آید. نوع دیگری از باز آموزی در علوم کاربردی، مطالعه مجلات و یا نوشته های ترویجی می باشد. در کشاورزی و دامپزشکی، ترویج از مهمترین شاخه های این رشته ها بوده و به همین علت در بیشتر دانشگاهها مجلات ویژه ای به همین منظور چاپ شده و می شود. بدون ترویج، اینگونه علوم در دانشگاه محبوس گردیده و کاربردشان محدود می شود. در حقيقت ترويج يعني نوعي تعامل بين دانشگاه و خارج از دانشگاه بطوريكه فرد دانشگاهي از پوسته خود خارج شده در تماس با جامعه و مشكلات آن قرار مي گيرد. البته اين كار در دانشكده هائي كه فاقد بخش هاي ترويجي مي باشند نيز صورت مي گيرد ولي مركزيت نداشته و پراكنده است. امروزه با استفاده از کامپیوتر و وب نوشت ها ترویج این علوم نیز دچار تحول شده و به اصطلاح همه گیر تر شده است. ترويج علوم کشاورزی و دامپزشکی چندين فايده دارد از جمله: 1: باز آموزي يافته هاي جديد به دانش آموختگاني كه مدت زماني از جدائي آنان از دانشگاه مي گذرد. 2: آموزش مطالب علمي به كاربران آن در سطوح پائين تر مثلا آموزش به كشاورزان و يا دامداران. 3: ساده تر كردن مطالب پيچيده و ارائه آنان به صورتي كه براي آنان قابل فهم باشد. 4: آشنا شدن دانشگاهيان با مشكلات كشاورزان، دامداران و كليه كاربران اين علوم. 5: امكان پذير شدن برنامه ريزي صحيح براي رفع مشكلات بصورت علمي.

برای ترویج علوم کاربردی باید مطالب بدون اینکه اصالت خود را از دست بدهند به صورت ساده تر بیان گردند. اینگونه نوشتن کار سختی است زیرا نویسنده باید هم به زبان کاملا علمی و هم به زبان قابل فهم برای رده های دیگر کاربران آشنائی داشته باشد. به عنوان مثال هیپوکلسمی برای دانشجوی دامپزشکی اصطلاحی کاملا آشنا است ولی برای دامدار اصطلاح تب شیر مانوس تر بوده و با این نام این بیماری را می شناسد. باید در نظر داشت که شیوه ترویج علوم در هر کشور بسته به شرایط اجتماعی آن متفاوت می باشد مثلا نمیتوان شیوه ای را که در آمریکا و یا اروپا به کار می رود در ایران به همان صورت پیاده کرد. در ميان فعاليت هائي كه دايره هاي ترويجي در دانشگاههاي كشور هاي توسعه يافته در آنها دخالت دارد اولويت هائي وجود دارد كه عبارتند از:

1.      انتقال تكنولوژي

2.      توصيه هاي اقتصادي

3.      ايجاد بانك هاي اطلاعاتي و توسعه بازار هائي براي ارائه محصولات

4.      ايجاد و توسعه شركت ها و تعاوني هاي دامپروري (كشاورزي).

5.      همكاري در توسعه روستاها و صنايع مربوط به كشاورزي و دامداري.

6.      مشاوره در امور قانوني و زمينه هاي اجتماعي

در میان کشور های جهان سوم هندوستان یکی از موارد موفق و مثال زدنی است. در این کشور پیشرفت علوم کشاورزی و دامپزشکی به صورتی عملی به سطح مزارع کشانده شده است به صورتی که این کشور را در ظرف 30 سال از سطح یک کشور وارد کننده مواد غذائی به سطح یک کشور صادر کننده ارتقاء داده است به این معنی که آنها توانسته اند علوم مذکور را در سطح جامعه نشر و ترویج دهند. شرایطی که سیستم ترویجی برای آن طراحی می گردد باید بطور دائم مورد ارزیابی قرار گرفته و در صورت لزوم باید آنرا تغییر داد. در ایالات متحده این مهم را دانشکده های کشاورزی و دامپزشکی به عهده گرفته اند و نه وزارت کشاورزی و این در حالی است که پیاده کردن همین سیستم در کشور های درحال پیشرفت موفقیت آمیز نبوده و به نظر می رسد که این کشورها باید شیوه های ترویجی را با توجه به شرایط خود طراحی کنند. این سوآل پیش می آید که آیا در کشور ما وزارتخانه مسول امور کشاورزی در این مورد موفق بوده است؟ و آیا دانشکده های مربوطه میتوانند در این مورد نقش موثری ایفاء کنند؟ و به چه دلیل تاکنون دانشکده ها با این موضوع فعالانه برخورد نکرده اند. شاید به این دلیل که دانشگاهها در این مورد مسولیتی نداشته و رسما از آنان نیز چنین چیزی خواسته نشده است. به نظر می رسد که اگر وزارتخانه ها مساله باز آموزی پرسنل خود را به صورت سیستمانیک مد نظر قرار دهند میتوانند با عقد قرار داد با دانشگاهها بطور غیر مستقیم دانشگاه را وارد عرصه عملی کار کرده علاوه بر بهره وری از علم آنان سبب ساز آشتائی دانشگاهیان با مسائل و مشکلات کشاورزان و دامداران بشوند.

منابع مورد استفاده

1. Ison, R. Russel, D. Agricultural Extension and Rural Development. Breaking out of Tradition, Cambridge University Press, Cambridge, United Kingdom 2000.

2. Nielsen R. L. The Role of an Extension Corn Specialist in Indiana Agriculture. Agronomy department, Prdue University, W. Lafayette, In. 47907-1150, USA.

3. Roling, N. Extension Science. Information systems in agricultural development, Cambridge University Press, Cambridge, United Kingdom, 1988.

 

 سرپرست سایت : دکتر امیرهوشنگ فلاح راد           umfallah@ferdowsi.um.ac.ir